Taalontwikkeling

Taalontwikkeling

Voorgelezen worden, samen wegdromen bij mooie illustraties of in een spannend verhaal duiken. Wie wil dat niet? Prentenboeken lenen zich hier fantastisch voor.

 

Prentenboeken voorlezen is een activiteit die zorgt voor interactie. Vragen stellen, proeven aan woorden en deze woorden later weer gebruiken. Een gesprek over de verwachting van het verhaal, als er pas een paar bladzijden zijn voorgelezen, biedt gespreksstof voor een boeiende gedachtenwisseling. Voorlezen zorgt voor vergroting van de woordenschat, genrekennis en begrip van verhaalstructuren. Deze periode van ontluikende geletterdheid is een fundament onder het begrijpend lezen dat in het hele onderwijs een belangrijke rol speelt. Naast deze cognitieve functies van verhalen zijn er nog twee functies, namelijk de emotionele en de sociale. Bij de emotionele functie kan het gaan om een ritme in een tekst die prettig in het gehoor ligt of een afbeelding die je aanspreekt. De sociale functie van een verhaal maakt het mogelijk je te verplaatsen in de hoofdpersoon. Of juist helemaal niet.

 

Ontwikkeling

Prentenboeken zijn dus van groot belang bij de ontwikkeling van ieder kind. Voor visueel beperkte kinderen zijn er op dit moment maar een dertigtal boeken met voelbare illustraties en braille beschikbaar. Dit zijn verhalen waarbij de tactiele herkenning centraal staat. PrentenboekenPlus geeft jonge visueel beperkte kinderen toegang tot reguliere prentenboeken. Met de ontwikkelde analysemethode van PrentenboekenPlus wordt een geïllustreerd verhaal qua vorm en inhoud gelijkwaardig bewerkt voor visueel beperkte kinderen. Het behoud van de drie functies van een verhaal, de cognitieve, emotionele en sociale, functie staat hierbij centraal.

 

Doordacht

Uit verschillende literatuurstudies is gebleken dat veel leeservaring grote voordelen met zich meebrengt. Onderzoekers concluderen dat wie veel leest meer kennis en vaardigheden ontwikkelt waardoor hij of zij in staat is een hogere scholing te volgen. Een voorbeeld van hoe dit in zijn werk gaat, is te vinden in onderzoek ‘Meer lezen, beter in taal’, van Stichting Lezen (2014). Er blijken twee soorten woorden te zijn, hoogfrequente en laagfrequente woorden. Hoogfrequente woorden zijn basiswoorden die kinderen in gesprekken op school en thuis leren, laagfrequente woorden zijn woorden die vooral binnen les- en leesboeken gebruikt worden. In prentenboeken komen overwegend laagfrequente woorden voor. Door het lezen van prentenboeken komen kinderen dus in aanraking met woorden die ze niet vaak horen in het dagelijks leven. Hierdoor wordt de woordenschat vergroot. Daarmee is dit genre van groot belang als voorbereiding op begrijpend lezen.
Hiervoor is PrentenboekenPlus ontwikkeld. De taalontwikkeling bij blinde en slechtziende kinderen staat centraal. De methode is een voorbereiding op begrijpend lezen en het voorkomen van ‘zweeftaal’. Het ondersteunt en stimuleert het interactief voorlezen zodat kinderen de rijke wereld van het verhaal en de illustraties kunnen verkennen.

 

Hoe lees je voor?

De oplossing is een prentenboek aangevuld met een speciale leeswijzer, een 3D voorwerp dat centraal staat in het verhaal en een bijlage met de tactiele illustraties. De introductie bestaat uit het laten voelen van één of meerdere driedimensionale voorwerpen. Deze voorwerpen zijn gerelateerd aan het boek en zorgen ervoor dat de jonge lezer wordt geholpen om een verband te leggen tussen de reliëftekening en dat wat het voorstelt. Hierna leest de voorlezer het oorspronkelijke prentenboek voor. Tegelijkertijd heeft het kind met de visuele beperking de tactiele uitgave voor zich liggen. De tactiele tekeningen zijn niet bedoeld als een tactiele oefening maar moeten het gesprek over het verhaal ondersteunen.

De voorlezer leest voor uit het oorspronkelijke prentenboek, dit boek heeft aan de binnenkant uitklapbladzijden. Dit is de leeswijzer. Hierop staan algemene voorleestips en specifieke aanwijzingen per bladzijde. De tips gaan over de tekst, de illustratie en tot slot wordt een stukje verdieping aangeboden. Van iedere spread (twee tegenover elkaar liggende bladzijden) is een stukje van de afbeelding gekozen voor de tactiele uitgave en door middel van een reliëfdruktechniek voelbaar gemaakt. Hierbij staan ook enkele woorden in zwartletters en in braille afgedrukt.

 

LICHAAMSTAAL Waarom staat Mol met zijn handen in zijn zij? Sven heeft zojuist de afbeelding gevoeld en doet dit na.

 

 

Waaruit bestaat een boekenset van PrentenboekenPlus?

Voor de visueel beperkte kinderen is er een eigen  prentenboek met voelbare tekeningen in kleur en het verhaal in braille plus groot lettertype. Daarnaast zijn er één of meer voorwerpen die gerelateerd zijn aan de hoofdpersonages van het prentenboek. Voor de ziende klasgenootjes is er het originele prentenboek. Tot slot is er een leeswijzer voor de leerkracht. Deze leeswijzer geeft de leerkracht handreikingen voor het interactief voorlezen met visueel beperkte kinderen.

 

WEB_Gruwelijke_Gorilla met 4 items

De eerste uitgave van PrentenboekenPlus: ‘Gruwelijk Gorilla’ van Tony Ross en Jeanne Willis

  1. pluchen gorilla, 2. tactiele uitgave met braille en reliëftekeningen, 3. leeswijzer en 4. het originele prentenboek. Hierbij wordt meegeleverd pluchen moeder- en babymuis.

 

PrentenboekenPlus is een methode…

1. … voor de leerkracht, die aandacht besteedt aan voorlezen aan kinderen met een beperking
2. … die zich specifiek bezig houdt met de taalontwikkeling van blinde kinderen
3. … die door middel van prentenboeken begrip van figuurlijk taalgebruik, lichaamstaal en beeldtaal ontwikkelt
4. … die ervoor zorgt dat het regulier aanbod van prentenboeken toegankelijk is voor blinde kinderen
5. … waarbij interactief voorlezen mogelijk wordt gemaakt door voelbare tekeningen
6. … die ervoor kan zorgen dat het kind aan de hand van voelbare afbeeldingen ook vragen kan stellen
7. … waarbij kinderen bij toeval al jong in contact komen met braille
8. … die een koppeling maakt tussen een object (3D) naar een illustratie (2D)
9. … met grote contrastrijke illustraties voor slechtzienden
10. … die via boeken communicatie en participatie van blinden vergroot